GlaxoSmithKline: geen productaansprakelijkheid, wel onrechtmatig

Een man gebruikt vanaf 2001, toen hij zestien was, Seroxat, een antidepressivum, geproduceerd door GlaxoSmithKline. De man had en heeft nog steeds psychiatrische klachten en heeft na 2001 verschillende suïcidepogingen gedaan. In 2015 kwam hij erachter dat er een verband was tussen zijn psychiatrische problemen en het medicijn Seroxat. Wetenschappelijke studies toonden (in ieder geval al in 2000) aan dat het medicijn niet of nauwelijks effectief is, terwijl het voor jongeren het risico op “zelfmoordgedrag” met zich bracht. GlaxoSmithKline wist dit. Een aantal van de onderzoekers was zelfs bij haar in dienst! Een werkelijk schandalige zaak!

De man claimt een schadevergoeding, en GlaxoSmithKline verweert zich, op de eerste plaats met een aantal formele verweren.

De regels van productaansprakelijkheid – een risicoaansprakelijkheid – zijn soms niet van toepassing, bijvoorbeeld omdat korte termijnen gelden: een verjaringstermijn van drie jaar en een vervaltermijn van tien jaar. De benadeelde consument die zijn schadeclaim te laat indient kan echter ook een beroep doen op de wettelijke bepalingen inzake onrechtmatige daad, en daarvan wordt regelmatig gebruikgemaakt.

De rechtbank Midden-Nederland besliste op 30 mei 2018 dat de claim te laat is ingediend. Die is verjaard en vervallen, en er is dus geen productaansprakelijkheid. Wel beslist de rechter dat GlaxoSmithKline onrechtmatig heeft gehandeld door gebruikers van Seroxat zonder enige waarschuwing aan de risico’s van dit middel bloot te stellen, terwijl zij wist of moest weten van die risico’s, in ieder geval vanaf ongeveer 2000.

Volgens vaste rechtspraak kan voor de aansprakelijkheid van een producent op grond van een gewone onrechtmatige-daad-actie aansluiting worden gezocht bij de normen voor productaansprakelijkheid, zoals de Hoge Raad in 2017 nog eens heeft bevestigd. Toen de vraag was of de producent wegens onrechtmatig handelen aansprakelijk was terwijl zijn product via tussenschakels “in het verkeer was gebracht”. Door de ruime doorwerking van de productaansprakelijkheidsnormen in het algemene aansprakelijkheidsrecht komt de aansprakelijkheid van de producent op grond van een gewone onrechtmatige daad eerder in beeld. Producenten moeten oppassen!